Hoe kan je een ontsteking snel aanpakken?
Ontstekingen kunnen overal in het lichaam voorkomen, zowel inwendig als uitwendig. Soms zijn ze van korte duur, soms van veel langere duur of zelfs chronisch. Niet alle ontstekingen kunnen op dezelfde manier worden behandeld; alles hangt af van de oorzaak. Hieronder lees je hoe ontstekingen ontstaan en wat je eraan kan doen.
Wat is een ontsteking?
Een ontsteking is een reactie van het lichaam op lichaamsvreemde stoffen door een ziekte, of op beschadiging van weefsel. Vaak is een ontsteking het gevolg van een bacteriële of virale infectie, een fysiek trauma of overbelasting.
Bij een ontsteking worden witte bloedcellen naar de ontstoken plek gestuurd om de ziekteverwekkers aan te vallen. Daar nemen ze de oorzaak van de bedreiging weg en ruimen ze de geïnfecteerde cellen op om het herstel op te starten. Pas dan kan het genezingsproces beginnen.
Ontstekingen kunnen acuut of chronisch zijn. Een acute ontsteking is vaak heftig en van korte duur. Denk maar aan een ontstoken wondje of ontstoken tandvlees. Toch kunnen ontstekingen zich ook traag ontwikkelen en langer duren. Soms blijven ze zelfs chronisch aanwezig in het lichaam.
Een chronische ontsteking kan verschillende oorzaken hebben. De meest voorkomende zijn onbehandelde acute ontstekingen uit het verleden en auto-immuunziekten zoals reuma. Ook chronische stress en ongezonde gewoonten zoals overmatig alcoholgebruik, ongezond eten, roken en te weinig lichaamsbeweging kunnen leiden tot chronische ontstekingen.
Hoe herken je een ontsteking?
Een ontsteking is vaak pijnlijk. Bij sommige ontstekingen, zoals een spier-, pees- of gewrichtsontsteking, kan de huid op de plaats van de ontsteking rood en warm worden door verhoogde doorbloeding. Daarnaast is er vaak sprake van een zwelling.
Ontstekingen kan je meestal herkennen op vijf manieren:
- Zwelling ter hoogte van de ontsteking (tumor)
- Pijn ter hoogte van de ontsteking (dolor)
- Roodheid op de plek van de ontsteking (rubor)
- Warmte op de plek van de ontsteking (calor)
- Verminderd functioneren of functieverlies van het ontstoken lichaamsdeel (functio laesia)
Sommige ontstekingen, zoals een blindedarmontsteking of blaasontsteking, kunnen ook stekende of drukkende pijn veroorzaken en kunnen gepaard gaan met temperatuursverhoging.
Hoe kan je een ontsteking genezen?
Wanneer een ontsteking ontstaat door een virale infectie, dan kan het lichaam die in veel gevallen zelf onder controle krijgen dankzij het eigen afweersysteem. Ook bij kleine uitwendige wonden, zoals een schaafwond, gebeurt iets gelijkaardigs: daar zie je bijvoorbeeld vaak gelig wit vocht verschijnen. Dat bestaat uit witte bloedcellen die helpen om de ontsteking te bestrijden en het genezingsproces op gang te brengen. Daarom vragen uitwendige ontstekingen op wonden meestal geen specifieke behandeling, zolang je de wonde maar goed schoonhoudt en afdekt.
Bij inwendige ontstekingen ligt dat anders, want die zijn niet zichtbaar. Je kan de oorzaak vaak niet wegnemen, maar wel tijdelijk de pijn verlichten. In het geval van gewrichts- of spierontstekingen kan een koud kompres bijvoorbeeld tijdelijk soelaas brengen. Let wel op dat je het niet te lang gebruikt (max. 20 minuten) en alleen in de eerste (acute) fase van de ontsteking.
Daarnaast speelt je algemene levensstijl een belangrijke rol bij het herstel van ontstekingen. Gezonde, evenwichtige voeding (zie verder) levert de voedingsstoffen die je lichaam nodig heeft om het afweersysteem goed te laten functioneren. Voldoende slaap is minstens even belangrijk, omdat er ‘s nachts belangrijke (herstel)processen plaatsvinden, zoals de afvoer van afvalstoffen.
In sommige gevallen kan je ook ontstekingsremmers (tijdelijk) inzetten. Die mag je echter enkel op korte termijn gebruiken volgens de richtlijnen van de dokter en de bijsluiter, aangezien langdurig of onjuist gebruik nadelige effecten kan hebben. Bij twijfel is het altijd aangewezen om hierover advies te vragen aan een arts of apotheker.
Wanneer moet je met een ontsteking naar de dokter?
Wanneer de klachten aanhouden of zelfs verergeren, is een bezoek aan de dokter aangewezen. Die kan beoordelen wat de onderliggende oorzaak is, nagaan of bijkomend onderzoek nodig is en bepalen of een behandeling of medicatie aangewezen is. Indien nodig kan de arts je ook doorverwijzen naar een specialist.
Is de ontsteking het gevolg van een bacteriële infectie, dan kan de dokter eventueel een antibioticum voorschrijven. In sommige gevallen is een operatie de enige oplossing. Denk maar aan een blindedarmontsteking of een wortelkanaalbehandeling.
Is de ontsteking chronisch, dan kan je arts onderzoeken wat de oorzaak ervan is. Het kan onder andere gaan om reuma, hartziekten, darmziekten, diabetes of astma.
Hoe kan je ontstekingen voorkomen of verminderen?
Er zijn meerdere manieren om ontstekingen te voorkomen.
- Eet vette vis, fruit of bladgroenten zoals spinazie of boerenkool om te voorkomen dat een ontsteking erger wordt.
- Beweeg regelmatig, maar vermijd overbelasting. Intensieve of langdurige lichaamsbeweging kan namelijk ontstekingen uitlokken of versterken.
- Stel jezelf niet te vaak of te lang bloot aan stress. Chronische stress wordt in verband gebracht met ontstekingen.
- Beheers je bloedsuikerspiegel. Voedingsmiddelen die pieken in de bloedsuikerspiegel veroorzaken, kunnen het immuunsysteem activeren. Daardoor kan een ontsteking ontstaan.
- Slaap voldoende. Slaaptekort wordt in verband gebracht met een verhoogde kans op ontstekingen.
Geraadpleegde bronnen:
